سیستم محرکه آسانسورهای سریع  محدودیت دیگر گیربکس در بالابرها بالا رفتن صدای گیربکس در هنگام افزایش سرعت خروجی است که توسط دنده حلزونی تولید می گردد. به دلایل ذکر شده، علی رغم مناسب بودن بالابرهای گیربکس دار برای سرعت های 5/2-2 متر بر ثانیه، از این نوع بالابرها استفاده نمی شود در نتیجه، به نظر می رسد گیربکس حلزونی که برای سرعت های پایین کاملاً مناسب می باشد، راه حل منطقی ای برای سرعت های بالا نیست.

انواع گوناگونی از گیربکس ها نیز که در صنعت کاربرد دارند برای این منظور پیشنهاد گردیده اند و همچنین مدتی پیش سیستم کششی تسمه ای پیشنهاد و عرضه گردید ولی هیچکدام با استقبال چندانی روبرو نشدند.

2.بالابرهای بدون گیربکس (Gearless Hoist Machine)

از بالابرهای بدون گیربکس مدت هاست که برای آسانسورهای سرعت بالا استفاده می شود. این بالابرها فاقد گیربکس بوده و فلکه کشش مستقیماً به شفت یک موتور الکتریکی متصل می باشد. ترمز الکترومکانیکی نیز به طور مستقیم بر روی شفت موتور اعمال می شود.

به دلیل استفاده از گیربکس های کاهنده سرعت (دور ) این گونه موتورها بایستی گشتاور خروجی بسیار بالایی در دورهای پایین تولید کنند و به همین دلیل ابعاد این گونه موتورها بایستی بسیار بزرگ طراحی شود. کاربرد بالابر بدون گیربکس در سرعت های پایین بسیار آسان تر است. یک مبدل ولتاژ و فرکانس در سر راه منبع تغذیه و موتور قرار می گیرد که قادر است به راحتی منحنی شتاب مثبت و شتاب منفی را در این گونه آسانسور ها کنترل نماید. درگذشته و قبل از رایج شدن کاربرد مبدل های ولتاژ و فرکانس از موتورهای DC برای کنترل این منحنی ها استفاده می گردید. موتورهای DC اگرچه دارای قابلیت کنترلی بسیار بالایی می باشند ولی به دلیل گران بودن آنها و نیز هزینه های بالای تعمیر و نگهداری به جز استفاده در آسانسورهای سنگین در سایر موارد فاقد توجیه اقتصادی می باشند.

در اثر پیشرفت های فنی در زمینه الکترونیک قدرت و مگنت های دایمی ، در سالیان اخیر بالابرهای بدون گیربکس در صنعت رایج شده اند. این موتورهای AC که توسط مبدل های ولتاژ-فرکانس کنترل می شوند علاوه بر توانایی کنترل پذیری بسیار بالا از نظر اقتصادی در مقایسه با موتورهایDC بسیار مقرون به صرفه بوده و از نظر ابعاد نیز کاملاً مناسب کاربرد در آسانسورهای تا یک متر بر ثانیه می باشند.

3.بالابرهای بدون گیربکس با موتورهای سنکرون و آسنکرون

موتورهای مورد استفاده در بالابرهای بدون گیربکس را موتورهای سنکرون می نامند. این موتورها به موتورهای DC بدون زغال (Brushless) و یا اختصاراً موتورهای بدون زغال معروف اند. زیرا این موتورها از نظر مشخصه های فنی کاملاً شبیه موتورهای DC بوده ولی فاقد زغال می باشند.

سابقه کاربرد این گونه موتورها در صنعت به 20 سال پیش بر می گردد. از این گونه موتورها در ماشین افزارها، ماشین های مورد استفاده در صنعت چوب، ماشین های بسته بندی و مشابه آنها استفاده می شده است. مدت کوتاهی است که از کاربرد این گونه موتورها در صنعت آسانسور نیز استفاده می شود.

در این گونه موتورها، سیم پیچی استاتور در داخل قرار دارد و موتور که مگنت های دایمی بر روی آن قرار دارند در سطح بیرونی واقع شده اند و از سطح خارجی موتور به عنوان دیسک ترمز استفاده می شود. نیروی وارده توسط مگنت های دایمی از قطر محیط چرخش آنها مستقل می باشد و به دلیل همین امتیاز است که می توان آنها را در بزرگترین قطر ممکن چرخش داد تا بدین ترتیب حداکثر گشتاور موردنیاز حاصل شود.

در نتیجه در این گونه موتورها اگرچه قطر آنها بین (80-50 سانتیمتر) افزایش پیدا می کند اما پهنای موتور به صورت قابل توجهی کاهش می یابد و لذا مجموعه ابعاد این نوع بالاتر حتی نسبت به کوچکترین بالابرهای گیربکسی بسیار کوچکتر است. برای دستیابی به گشتاور موردنیاز در این گونه موتورها استفاده از یک ردیف مگنت دایمی در دایره ای با قطر بالا کافی به نظر می رسد. همچنین دراین گونه موتورهای سنکرون امکان افزایش قطب های موتور (تا حد 100 قطب) فقط با افزایش قطر موتور امکان پذیر می باشد بدون این که طول و (پهنای ) موتور افزایش یابد. در حقیقت، پهنای این موتورها با پهنای مگنت های دایمی نسبت مستقیم دارد. به عنوان مثال برای یک آسانسور 8نفره با سرعت یک متر بر ثانیه در سیستم 1: 2 پهنای این مگنت ها کمتر از 4 سانتی متر می باشد. مگنت ها گاهی با فاصله حدود 30 میلیمتر از یکدیگر چیده می شوند. استفاده از تعداد زیادی قطب سبب کاهش اندازه واکنش آرمیچر در لبه های قطب گردیده و به طبع آن ضخامت قطب ها (و هزینه آنها) کاهش می یابد.این به نوبه خود سبب کاهش ضخامت استاتور گردیده و دستگاه بالابر دارای ابعاد کوچکتر خواهد شد. قسمت های فعال استاتور و موتور در چنین حالتی به صورت دو تاج روبروی هم قرار می گیرند.

در یک چنین حالتی به بهای افزایش پیچیدگی و هزینه های تولید، ابعاد موتور تا حد قابل توجهی کاهش می یابد. با توجه به پهنای بسیار کم این موتورها، در ابتدای کار از آنها در آسانسورهای بدون موتورخانه استفاده می شد. امروزه با پیشرفت دانش ساخت و فن آوری صنعتی استفاده از این بالابرها در آسانسورهای سرعت پایین نیز در حال گسترش است.

4.بالابرهای بدون گیربکس در آسانسورهای فاقد موتورخانه (Roomless)

پیش ازپیدایش بالابرهای بدون گیربکس در شکل کنونی آنها،برای آسانسورهای بدون موتورخانه در بالای چاهک از بالابرهای هیدرولیک استفاده می شد اما در حال حاضر ابعاد کوچک این بالابرها امکان نصب آنها را در داخل چاهک آسانسور فراهم آورده است. به دلیل پهنای بسیار کم (تا حد 20 سانتیمتر) نصب این گونه موتورها در داخل چاهک آسانسور بسیار شایع شده است. به ویژه در مواقعی که امکان فراهم نمودن موتورخانه در بالا یا پایین چاهک وجود نداشته و یا اینکه به معماری ساختمان لطمه وارد می کند.

5.بالابرهای بدون گیربکس برای ظرفیت های بالا

بالابرهای بدون گیربکس با موتورهای سنکرون در حال حاضر جهت سرعت های پایین و ظرفیت متوسط مورد استفاده قرار می گیرند (1000 کیلوگرم در سرعت یک متر بر ثانیه). برای سرعت ها و ظرفیت های بالاتر در این گونه بالابرها از موتورهای آسنکرون استفاده می شود که دلیل آن مزیت های فنی و اقتصادی موتورهای آسنکرون می باشد. مگنت های دایمی قطعات بسیار گران قیمتی می باشند و در کاربردهای سرعت و ظرفیت بالا موتور سنکرون برخی از امتیازهای خود را از بین می برند.

این محدودیت ها عبارتند از:

این گونه آسانسورها طبعاً دارای موتورخانه بوده و بنابراین ابعاد بالابر چندان موردنظر نمی باشد.

درسرعت های بالا، کاهش تعداد قطب های موتور جهت جلوگیری از اتلاف توان ضرورت دارد و بنابراین موتور سنکرون با داشتن قطب های زیاد، امتیازی نخواهند داشت.

اختلاف بین بازدهی موتور سنکرون و موتور آسنکرون در سرعت های بالا کاهش می یابد (بازدهی موتور سنکرون بالاتر از موتور آسنکرون می باشد). در هر صورت، امتیازات هر دو نوع موتور بالابر قابل توجه هستند. این گونه موتورها به دلیل سادگی ساختار و کاهش قابل توجه قطعات دارای هزینه های نگهداری بسیار پایین تری بوده و قابلیت تعمیر و جایگزینی آنها بسیار بالاتر از بالابرهای گیربکسی است.

در هر دو نوع این موتورها اتلاف انرژی در استاتورهای بیرونی اتفاق می افتد و بنابراین برخلاف موتورهای DC نیازی به سیستم خنک کننده وجود ندارد. بر این اساس، مقاومت این موتورها در محیط های رطوبتی و گرد و غبار بالاتر بوده و به دلیل عدم استفاده از روغن در بالابرهایی که با این نوع موتورها ساخته می شوند، سازگاری با محیط زیست نیز بالاتر است.

در حقیقت، موتورهای با پهنای کم نیازی به سیستم خنک کننده ندارند و فقط در صورت افزایش سرعت و ظرفیت آسانسور و به طبع آن ابعاد موتور، از یک سیستم خنک کننده خارجی استفاده می شود.

کنترل الکتریکی

بالابرهای بدون گیربکس همواره به همراه یک دستگاه الکترونیکی مورد استفاده قرار می گیرند. این کنترل کننده موتور بالابر، در واقع یک مبدل ولتاژ – فرکانس پیشرفته است که در نوعی از آن گشتاور خروجی موتور در شرایط متفاوت بار به صورت برداری کنترل می شود.

نحوه حرکت و کارکرد آسانسور بستگی کاملی به ویژگی های موتور و کنترل کننده دارد به گونه ای که در صورت عدم استفاده از تجهیزات مناسب و یا عدم تطابق موتور و کنترل کننده آن، مشکلات زیر بروز خواهد کرد:

حرکت فلکه کشش در اثر باز شدن ترمز

در این حالت یک گشتاور نامتعادل به سرعت اعمال شده و لذا پاسخ بسیار سریعی برای محو کردن اثر حرکت لحظه ای فلکه کشش مورد نیاز است، به گونه ای که این حرکت در کابین احساس نشود.

یکنواختی حرکت.

سیستم کابین -بکسل- وزنه تعادل در ماهیت خود دارای بسامد نوسانات طبیعی خود می باشد. مقدار این بسامد از نظر اندازه مشابه بسامد نوسانات سرعت زاویه ای فلکه کشش می باشد که عمدتاً از مشکلات احتمالی در اتصال (کوپلینگ) احساسگر سرعت (speed sensor) و وجود اشکالات ماهوی در منحنی خروجی کنترل دستگاه کنترل کننده دور موتور ناشی می شود. این اشکال می تواند ناشی از ماهیت سویچینگ ترانزیستورهای قدرت (IGBT) در دستگاه مبدل ولتاژ- فرکانس باشد.

دقت و مشخصات فنی احساسگر سرعت دارای نقش بسیار حیاتی است. به همین دلیل، استفاده از انکودرهای با دقت حداقل 10000پالس در هر دور ضروری است.

مصرف انرژی.

آسانسورهای سرعت بالا عمدتاً دارای ظرفیت های بالای حمل مسافر یا بار هستند (1000 کیلوگرم و بیشتر) و بنابراین مصرف انرژی آنها نیز بالاست. از سوی دیگر بالابرهای بدون گیربکس به دلیل بازدهی بسیار بالا دارای خاصیت برگشت پذیری (Reversibility) بالایی نیز هستند. بنابراین، با توجه به ماهیت ترمز الکتریکی (Electrical Stop) در این گونه آسانسورها (کاهش سرعت در منحنی حرکت تا حد ایست کامل توسط موتور انجام شده و پس از توقف کامل، ترمز الکترومکانیکی وظیفه نگهداشتن و حمایت از ایست را برعهده دارد) در مرحله ترمز (کابین خالی رو به بالا و کابین پر رو به پایین) انرژی ناشی از ترمز دارای مقادیر بسیار بالایی است که در مقاومت های حرارتی مخصوصی تلف می شود.

دریکی دو سال اخیر، برخی سازندگان برای حل این مشکل، دستگاه های کنترل دور خود را به وسایلی مجهز کرده اند که قادر است انرژی ترمز را به جای اتلاف به صورت حرارت مجدداً به شبکه تزریق نماید و این نقطه عطفی در صرفه جویی انرژی در این گونه بالابرها است. بدین ترتیب علاوه بر کاهش یا حذف کامل شوک های وارده به شبکه در هنگام استارت موتور، انرژی جنبشی ذخیره شده در کابین در زمان حرکت، در هنگام کاهش سرعت به صورت انرژی پتانسیل ذخیره می شود و این صرفه جویی به حدی است که گاهی بابرق مصرف شده برای کشش برابری می کند.

جمع بندی

بالابرهای بدون گیربکس امروزی با موتورهای سنکرون یا آسنکرون نیازهای حیاتی آسانسورهای مدرن را به خوبی برآورده می سازند. سرعت بالا، نرمی و راحتی مطلوب مسافر، مصرف بسیار پایین انرژی برق، کاهش ضربات الکتریکی بر روی شبکه برق ورودی و تأسیسات ساختمان ها، هزینه های نگهداری پایین و عدم نیاز به سیالات آلوده کننده محیط از مهم ترین ویژگی های این نوع بالابرهای آسانسور می باشند.

از طرف دیگر، کاهش ابعاد این گونه ماشین ها سبب گسترش استفاده آنها در موارد خاص (سانسورهای بدون موتورخانه) گردیده و تحولی در معماری نوین به شمار می روند.

جای تردید نیست که با پیشرفت فن آوری مهندسی در سالیان آتی و کاهش هزینه های تولید، این گونه بالابرها جایگزین مناسبی برای انواع مرسوم بالابر گیربکس دار خواهند بود

منبع : www.parslift.com

تاريخچه:

 نفت و گاز از زمان هاي بسيار قديم به صورت تراوش هاي سطحي، شناخته شده و مورد استفاده بوده اند. براي مثال مي توان شعله هاي آتش جاويدان را نام برد كه از شيل هاي نفتي نزديك باكو نشأت مي گرفت. 
اكتشاف نفت يك دانش بسيار قديمي و كاربردي است كه با جمع آوري قير (asphalt) از تراوش هاي طبيعي سطحي (natural seepages) به قلمرو علم وارد شد. در آن زمان ها، نفت براي مقاصد پزشكي، گرمايي و همچنين مصارف عايق كاري استفاده مي شد.
اولين چاه اكتشافي نفت در سال 1745 در فرانسه حفر شد و اولين چاه استخراج نفت توسط كلنل دريك در پنسيلوانيا در سال 1859 حفاري شد. اين آغازي براي اكتشافات زيرسطحي نفت بود كه بعداً، خصوصاً بعد از افزايش تقاضا براي استخراج نفت در طول جنگ جهاني اول، شدت گرفت. 
قديمي ترين تئوري براي اكتشاف نفت، تئوري طاقديس (anticline theory) بود كه به وسيله هانت (Hunt) در سال 1861 معرفي شد. كاربرد اين تئوري براي يافتن نفت در قله طاقديس ها ابزار موفقي بود. اين تئوري به عنوان تئوري اصلي براي اكتشافات مهم نفتي در امريكا، ونزوئلا، آرژانتين، برمه و به خصوص در مسجد سليمان ايران مورد استفاده قرار گرفت . 
بعد از پيدا شدن نفت در سال 1880 در رسوبات دريايي پنسيلوانيا كه ارتباطي با ساختمان هاي طاقديسي نداشت و شكل گيري نفتگير صرفاً ناشي از تغيير رخساره رسوبات بود، مشخص شد كه ذخاير نفتي مي توانند در حوضه هاي غير چين خورده هم وجود داشته باشند. در نتيجه مفهوم نفتگيرهاي چينه اي (stratigraphic traps) با اين كشف فراگير شد. 
تا اواسط دهه 1920، تهيه استفاده از نقشه هاي سطحي طاقديس ها ابزار اصلي اكتشافات نفتي بود و پيدا كردن نفتگيرهاي چينه اي معمولاً به صورت اتفاقي رخ مي داد. تا سال 1925 فقط ماسه سنگها به عنوان مخازن هيدروكربني مورد نظر و مطالعه بودند، اما اكتشاف مخازن عظيم هيدروكربني در كربناتها در ميدان هايي نظير مسجد سليمان ايران، كركوك عراق، كرتاسه مكزيك و Smackover آمريكا نشان داد كه نفت مي تواند در سنگ هاي كربناته نيز يافت شود. 
بعد از اواسط دهه 1920 با روي كارآمدن روش هاي جديد نظير مغناطيس سنجي (magnetometry) ، ثقل سنجي (gravimetry) و مطالعات لرزه اي (seismic surveys)،اكتشاف نفتي راه تازه اي براي پي بردن به آنومالي ها و ساختارهاي زير سطحي غيرقابل مشاهده از سطح پيدا نمود. اين تكنولوژي ها به تشخيص موقعيت پي سنگ و آنومالي هاي دياپيريك كمك مي كنند و به طور كلي يك شماي عمومي از ساختارهاي زير سطحي را آشكار مي سازند.
در سال 1927 در فرانسه اولين نمودارهاي ژئوفيزيكي براي اندازه گيري تخلخل (porosity) و آب اشباع شدگي (water saturation) در چاه هاي حفاري شده، مورد استفاده قرار گرفت.
پيشرفت در علوم زمين شناسي نظير ميكروپالئونتولوژي (micropaleontology) و ارائه مدل هاي رخساره اي (facies models) در دهه 1960 كمك شايان توجهي براي اكتشافات نفتي بود. 
تا قبل از دهه 1960 مطالعات فسيل شناسي، صرفاً بر روي ماكروفسيل ها متمركز بود كه كاربرد محدودي داشتند چرا كه بسياري از آنها در اثر حفاري به دليل اندازه بزرگشان كاملاً منهدم شده و قابل شناسايي نبودند. بنابراين گسترش ميكروپالئونتولوژي و تعريف بسياري از بيوزون ها بر پايه ميكروفسيل ها كه به آساني در مغزه ها (cores) و خرده هاي (cuttings) حاصل از حفاري يافت مي شوند، در اين راه كمك موثري بود، زيرا تطابق ناحيه اي چينه ها بسيار آسانتر و دقيق تر صورت مي گرفت. 
بعد ها توسعه مدل هاي رخساره اي و تفسير جزئيات محيط هاي رسوبي قديمي (paleoenvironments) كمك مؤثري در تشخيص شكل هندسي مخازن (reservoir geometry) كردند و پيش بيني قابل اعتمادي از كيفيت مخازن از نظر تخلخل و تراوايي ارائه دادند. 
در دهه 1950 قانون ديناميك سيالات به طور موفقي توسط هوبرت و هيل (Hubbert & Hill) براي توصيف مهاجرت و ذخيره نفت به كار برده شد. 
در دهه 1970 پيشرفت در كسب و پردازش (acquisition and processing) اطلاعات لرزه اي و نيز استفاده از كامپيوترهاي سريع براي اين منظور توانست نيمرخ هاي لرزه اي بسيار دقيق را بدست دهد و لذا امروزه اين مقاطع سيماي عمومي درون زمين را به خوبي مشخص مي كنند. 
بعد از دهه 1980 تاكنون توسعه، صرفاً به صورت پيشرفت در تكنولوژي هاي گذشته و نيز معرفي نرم افزارهاي مختلف كامپیوتري بوده كه باعث شده است اكتشاف هيدروكربن ها آسانتر، سريعتر و مطمئن تر انجام شود.

 
پتروليوم در واقع در مواد هيدروكربني است كه به صورت طبيعي عمدتاً در سنگ هاي رسوبي واقع مي گردد. 
پتروليوم مي تواند به صورت فازهاي مختلف، از جمله فاز گازي، نظير گاز طبيعي (natural gas) ، فاز مايع، نظير نفت خام (crude oil) و فاز جامد، مانند قير (asphalt) در خلل و فرج و شكستگي هاي سنگ ها تجمع يابد.
نفت خام (Crude Oil) ، مخلوطي طبيعي از هيدروكربن هاي مايع است كه هم در مخازن زيرزميني و هم در سطح، بعد از گذر از تفكيك كننده هاي مختلف به صورت مايع باقي مي ماند. 
خواص فيزيكي و شيميايي هيدروكربن براي مهندسين مخزن و توليد بسيار مهم است زيرا خواص فيزيكي و شيميايي هيدروكربن، برروي حركت سيالات درون مخزن و مقدار واقعي توليد هيدروكربن تأثير خواهد گذاشت. 
انباشته شدن مواد هيدروكربني در زير سطح زمين در سنگ هايي صورت مي گيرد كه توانايي نگهداري و انتقال سيالات را داشته باشند. اين سنگها، مخزن (reservoir) ناميده مي شوند. 
تجمع مواد هيدروكربني به صورت اقتصادي در سنگ مخزن منوط به وجود عوامل متعددي است. بطور كلي وجود پنج عامل براي تجمع اقتصادي نفت و گاز لازم و ضروري است. اين پنج عامل عبارتند از :
1)سنگ منشأ بالغ (mature source rock) كه توليد هيدروكربن کرده است که سنگ دانه ريز غني از مواد آلي كه در حرارت معيني به بلوغ رسيده و داراي نفت و گاز قابل بهره برداري است.
2)سنگ مخزن (reservoir rock) كه بتواند هيدروكربن را در داخل خود جا دهد و داراي تخلخل (توان ذخيره) و تراوايي (توان انتقال) باشد. 
3)مهاجرت هيدروكربن بين سنگ منشأ و سنگ مخزن (migration pathway) عملي باشد. 
4)پوش سنگ (cap rock) ناتراوا كه از خروج نفت از داخل سنگ مخزن جلوگيري كند.
5)تله نفتي (oil trap) كه در آن نفت به صورت اقتصادي متمركز گردد.
ارتباط زمين شناسي نفت با علوم ديگر
زمين شناسي نفت، علم كاربرد زمين شناسي براي اكتشاف مواد هيدروكربني است. ارتباط بسيار مستحكمي بين زمين شناسي و علوم ديگر مثل شيمي، فيزيك و زيست شناسي وجود دارد. بنابراين بايد بين زمين شناسي نفت و آن رشته ها هم اين ارتباط وجود داشته باشد.علم فيزيك با زمين شناسي ساختماني، رسوب شناسي و مخصوصاً با اكتشافات ژئوفيزيكي و نمودارها مرتبط است. 
چين خوردگي، گسلش و دياپيریسم، پديده هاي فيزيكي هستند كه براساس مفاهيم فيزيكي توصيف مي شوند.شكل گيري حوضه هاي رسوبي براساس تئوري تكتونيك صفحه اي (Plate tectonic) نياز به كاربرد ژئوفيزيك دارد. 
در اكتشافات نفتي ، كاربرد روش هاي ژئوفيزيكي مانند لرزه شناسي و مغناطيس سنجي و ثقل سنجي بسيار ضروري است و در ارزيابي سنگ مخزن چه براي منظورهاي اكتشافي و چه براي استخراج، كاربرد نمودارهاي ژئوفيزيكي اساسي است. 
علم شيمي در پي بردن به تركيب شيميايي مخازن به ما كمك مي كند و كاني شناسي نقش مهمي را در كنترل كيفيت سنگ هاي مخزن بازي مي كند. 
علوم مربوط به شيمي آلي كمك بزرگي به ارزيابي سنگ هاي منشأ مي باشد. ارزيابي سنگ منشأ شامل مطالعه كيفيت ، بلوغ حرارتي ، نوع مواد آلي و نحوه توليد هيدروكربن و منشأ آن مي باشد. 
در عين حال شيمي سیال موجود در منافذ (chemistry of pore fluid) مي تواند ماهيت آن را در جهت سيماني كردن يا انحلال اجزاي مخزن براي ما مشخص نموده و لذا پيش بيني انسداد تخلخل به وسيله سيماني شدن و يا ازدياد تخلخل در اثر انحلال را عملي سازد. 
مطالعه فسيل ها و بيوزون هاي مربوط به آنها براساس مفاهيم بيولوژيكي و تكاملي موجودات در طي زمان، كمك بزرگي براي اكتشاف نفت است و نيز كاربرد اكولوژي براي شناسايي محيط هاي رسوبي قديمی (paleoenvironment) بسيار مهم است.

انواع نفت خام:

 نفت خام عمدتاً شامل هيدروژن (H) و كربن (C) است، ولي علاوه بر آن، مقادير كمي N,S,O و مقادير بسيار كمتري فلزات غير معمول، مانند واناديوم (V) و نيكل (N) مي باشد. اگرچه تركيب نفت خام نسبتاً ساده است اما تعداد تركيبات هيدروكربني كه در نفت ممكن است موجود باشد، بسيار زياد است. 

عموماً چهار گروه تركيبات عمده در نفت خام وجود دارند كه شامل پارافين، نفتن ها، آروماتيك ها و رزين ها - آسفالتين ها مي باشند. رزين ها و آسفالتين ها، هيدروكربن خالص نيستند و داراي عناصر ديگري علاوه برH و C مي باشند. پارافين ها، نفتن ها و آروماتيك ها، هيدروكربن هاي واقعي هستند. در مجموع پارافين ها و نفتن ها هيدروكربن هاي اشباع شده هستند، به طوريكه هيدروژن كافي براي اشباع كردن ظرفيت الكتروني اتم هاي كربن دارند. هيدروكربن هاي آروماتيك از نظر هيدروژن غير اشباع هستند. 

۞ پارافين (paraffins) :
اولين نوع عمده نفت خام، پارافين ها هستند كه آلكينز (alkanes) نيز ناميده مي شوند. فرمول كلي پارافين ها CnH2n+2 مي باشد. ساده ترين و سبك ترين مولكول سري پارافين ها، متان با فرمول CH4 است. پارافين هاي با كمتر از پنج اتم كربن، در فشار و حرارت عادي به شكل گازي هستند. علاوه بر متان، ديگر پارافين هاي گازي عبارتند از اتان، پروپان و بوتان. براي سادگي اينها گاهي اوقات C1 تا C4 نيز ناميده مي شوند. از C5 تاC15 پارافين ها در حرارت و فشار عادي مايع هستند. هيدروكربن هاي با بيشتر از 15 اتم كربن (C15)، به شدت گرانرو يا ويسكوز هستند و حالت واكس هاي جامد را به خود مي گيرند. انواع پارافين ها تا C40 و بالاتر از آن مشاهده مي شوند. 
دو نوع اساسي از مولكولهاي پارافيني وجود دارد كه هر دوي آنها داراي تركيب يكساني هستند و در طول يك سري با افزايش يك اتم كربن و دو اتم هيدروژن پديد مي آيند. يكي از آنها شامل مولكول با زنجيره مستقيم يا عادي بوده (n-paraffin) و ديگري مولكول هاي با زنجيره شاخه دار است كه ايزوپارافين (iso-paraffin) ناميده مي شوند. 
اگر چه از نظر شيميايي اين دو كاملاً يكسان اند، ولي شكل ساختماني آنها بر روي ويژگي هاي فيزيكي تأثير مي گذارند. براي مثال، پارافين هاي نرمال با زنجيره مستقيم، نقطه جوش بالاتري نسبت به ايزوپارافين هاي شاخه دار معادل خود دارند. 
پارافين ها تشكيل دهنده اصلي هيدروكربن هاي گازي هستند. آنها همچنين در نفت سفيد (kerosene oils) و گازولين (gasoline) كه بيش از 30% نفت خام را تشكيل مي دهند، فراوانند. 

۞ نفتن ها (Naphthenes) : 
دومين هيدروكربن عمده در نفت خام، نفتن ها هستند كه گاهي اوقات سيكلو آلكينز (cycloalkanes) نيز ناميده مي شوند. فرمول عمومي نفتن ها CnH2n است. مانند پارافين ها، نفتن ها نيز هيدروكربن هاي اشباع شده هستند، ولي نفتن ها دارای ساختمان مولکولی حلقوی بسته می باشند . نفتن ها از حداقل 3 تا بيش از 30 اتم كربن را در حلقه هايشان قرار داده اند. سيكلوپنتان (C5H10) با يك حلقه پنج اتم كربني و سيكلوهگزان (C6H12)، با يك حلقه شش اتم كربني، نفتن هاي متداول در نفت هاي خام هستند.
بيشتر نفت هاي خام، مقادير مشابهي از نفتن ها و پارافين ها را داراهستند. مجموعاً هيدروكربن هاي اشباع شده 60% اغلب نفت هاي خام را تشكيل مي دهند.

۞ آروماتيك ها (aromatics) :
سومين گروه اصلي تركيبات هيدروكربني موجود در نفت هاي خام، آروماتيك ها هستند. بر خلاف نفتن ها و پارافين ها، آروماتيك ها نسبت به هيدروژن غير اشباع هستند. ساختمان آنها بر پايه يك حلقه شش اتم كربني است كه با توجه به ساده ترين عضو اين خانواده يعني بنزن (C6H6) حلقه بنزني ناميده مي شود. در بنزن، تنها اتم اتصال يافته به حلقه كربن، هيدروژن است. گروه عمده آروماتيك ها از جانشين شدن مولكول هاي پارافيني به جاي اتم هيدروژن در حلقه بنزني بدست مي آيند. اين سري ها شامل تولوئن C6H5-CH3 و اتيل بنزن C6H5C2H5، نافالن C10H8‌و آنتراسن C14H10 مي باشند. 
هيدروكربن هاي آروماتيك در فشار و حرارت عادي مايع هستند. آن ها در نفت سبك نسبتاً به مقدار كمتري وجود دارند، ولي در نفت هاي سنگين فراوانند. تولوئن معمول ترين آروماتيك ها در نفت هاي خام مي باشند. ديگر آروماتيك هاي مهم گزيلن و بنزن مي باشند.

۞ رزين ها- آسفالتين ها (Resins & Aphaltines) چهارمين گروه مهم تركيبات نفت هاي خام، رزين ها و آسفالتين ها مي باشند. رزين ها و آسفالتين ها تركيبات پيچيده اي هستند. اين هيدوكربن هاي ناخالص، اغلب به تركيبات NSO معروفند زيرا حاوي اتم هاي O,S و N مي باشند كه بعضي از آن ها جانشين كربن حلقه آروماتيك ها مي شوند. تركيبات NSO بالاترين وزن مولكولي رادارند و سنگين ترين اجزاي تشكيل دهنده نفت هاي خام مي باشند. عموماً رزين و آسفالتين همراه با نفت خام هاي آروماتيك سنگين يافت مي شوند. 

براي تشخيص تركيب نفت مي توان از كروماتوگراف گاز (Gas chromatograph) استفاده كرد. در اين آزمايش نفت در يك حلال حل شده و سپس در يك وسيله خاص به نمونه حرارت داده مي شود. چون نقطه جوش تركيبات مختلف نفتي موجود در نمونه مختلف است، ابتدا نفت هاي با درجه جوش پايين و سپس با درجه جوش بالا بخار مي شوند. پديده بخار شدن هر تركيب به صورت پيك هاي مشخص در روي متحني ظاهر مي شود. هر پيك با توجه به درجه حرارتش بيانگر يك تركيب خاص هيدروكربني است. 

۞ عناصر فرعي در نفت خام :

نفت هاي خام همچنين حاوي عناصري نظير گوگرد، اكسيژن و نيتروژن نيز مي باشند. گوگرد سومين عنصر فراوان در نفت خام پس از C و H است كه به طور متوسط حدود 65/0% وزني را تشكيل مي دهد. گوگرد مي تواند به شكل گوگرد آزاد (S) ، H2S و انواع متنوع تركيبات آلي گوگردار در نفت هاي خام يافت شود. نفت هاي خامي كه كمتر از 1% گوگرد دارند به نفت هاي كم گوگرد و آن هايي كه بيشتر از 1% گوگرد دارند به نفت هاي پرگوگرد معروفند. 
محتواي اكسيژن اغلب نفت هاي خام حدود 5/0% وزني است. اكسيژن عمدتاً در تركيبات آلي كه شامل اسیدها و الكل هاست ، ديده مي شود. اسيدها به خصوص در نفت هاي جوان نابالغ فراوان هستند. برخي از اين تركيبات معرف بسيار خوبي، جهت شناسايي نوع موجودات زنده به وجود آورنده نفت هاي خام هستند.
تقريباً تمام نفت هاي خام مقادير كمي نيتروژن بين 1/0 تا 9/0 درصد دارند. نيتروژن در تركيبات NSO نفت هاي سنگين اغلب فراوان مي باشد و مقدار آن در تركيبات سبكتر كاهش مي يابد. 
نفت هاي خام همچنين شامل مقادير كمتري تركيبات آلي- فلزي (organo-metallic) هستند كه مهمترين آن ها واناديوم و نيكل مي باشد. غلظت اين عناصر در محدوده اي بين كمتر از يك تا بيش از ppm1200 قرار دارد. 

نفت هاي پارافيني عموماً سبك هستند، اگرچه آنها اغلب مومي (waxy) و گرانرو (viscous) مي باشند. محتواي گوگرد آن ها معمولاً كم بوده و نفت هاي بالغي محسوب مي شوند. به عنوان مثال نفت پارافيني، نفت خام پالئوزوئيك امريكا، قطب شمال و نفت ترشيري آفريقاي غربي، ليبي و اندونزي است. نفت هاي پارافيني- نفتني كه بخش مياني نمودار را اشغال مي كنند، معمولاً داراي چگالي متوسط بوده، حاوي نفت گرانرو با مقدار گوگرد پايين هستند به عنوان مثال نفت دونين، كرتاسه و ترشيري شمال و غرب آفريقا. نفت هاي آروماتيك- حدواسط (aromatic-intermediate) ، نسبتاً سنگين بوده و حاوي گوگرد زيادي مي باشند. به عنوان مثال نفت حوضه زاگرس ايران، نفت پرموكربونيفر تگزاس غربي و برخي از چاه هاي ونزوئلا و كاليفرنيا يافت مي شود. 
عمده نفت هاي خام دنيا از نوع پارافيني- نفتني يا آروماتيك- حدواسط هستند. نفت هاي نفتني خيلي نادر مي باشند. با توجه به ذخاير نفت خام موجود، نوع آروماتيك- حدواسط مهمترين آن هاست كه ذخاير عظيم كرتاسه و ژوراسيك خاورميانه را شامل مي شود. 
در هر سري همگن با كاهش تعداد اتم كربن، پايداري افزايش مي يابد. متان (CH4) پايدارترين هيدروكربن است .پايداري پارافين ها و نفتن ها با هم تفاوت زيادي ندارد.
در محدوه هايي ژنز نفت پايداري هيدروكربنهاي بنزوئيدي > هيدروكربنهاي اشباع مشابه می باشد .
نفت خام لايه هاي قديمي تر نسبت به تشكيلات جوانتر سبك تر است و هيدروكربن پارافيني و مواد فرار بيشتري دارد.
نفت در دماي < C ° 200 سانتي گراد حضور ندارد و هيدروكربنها در اين دما متلاشي مي شوند.
بين حضور نفت و رده زغال سنگ همبستگي وجود دارد ، در نتيجه هرگاه رده زغال سنگ بالا رود ، درصد كربن بالا رفته و ديگر نفتي حضور ندارد چرا كه، نفت به دگرگوني نسبتاً حساس است. 
تعداد گونه هاي هيدروكربن در نفت خام مي تواند بسيار متنوع باشد. عمل پالايش نفت خام در پالايشگاه نيز به منظور تفكيك بخش هاي مختلف هيدروكربني است كه موارد استفاده مختلف دارند. اساس كار پالايشگاه، در واقع تقطير يا تفكيك مواد هيدروكربني با استفاده از حرارت است. حرارت سبب مي شود كه اجزاي هيدروكربني جوشيده و تبديل به بخار شوند. به واسطه اين امر مي توان بخش هاي مختلف هيدروكربني را كه نقطه جوش متفاوت دارند از يكديگر تفكيك نمود. با افزايش وزن مولكولي هيدروكربن و افزايش چگالي و گرانروي، درجه حرارت جوش آن افزايش مي يابد. تقطير نفت خام ، نشان مي دهد كه حدود 70 الي 80 درصد آنها از هيدروكربن هاي سنگين تر از C10 تشكيل شده اند. در طي تقطير نفت خام مواد هيدروكربني زير به ترتيب حاصل مي گردند:
•گازولين و نفتا (gasoline & naphta) ، همراه با بنزن و ديگر نفت هاي فرار (مواد هيدروكربني با تعداد اتم كربن 4 تا 10 ). 
•نفت چراغ (Kerosene) (با تعداد اتم كربن 11 تا 13)
•نفت گاز (gas oil) سبك (با تعداد اتم كربن 14 تا 18)
•گازوئيل سنگين (heavy gas oil) و نفت هايي كه در مصارف گرمايي خانه ها استفاد مي شوند (با تعداد اتم كربن هاي 19 تا 25 )
•روغن هاي روان كننده (lubricating oil) (با تعداد اتم كربن 26 تا 40)
•مواد باقيمانده و نفت هاي سوختي سنگين (با تعداد اتم كربن بيش از 40)
ارزش نفت خام، بستگي به مقدار درصد هر كدام از بخش هاي فوق دارد و هر چه نفت سبك تر باشد داراي ارزش بيشتري است. شكل ذیل فراواني مواد هيدروكربني فوق را در انواع نفت خام نشان مي دهد.
نفت هاي خام را مي توان از نظر سن و عمق تدفين تقسيم بندي نمود که عبارتند از :
•كم عمق جوان
نفت هاي كم عمق جوان مععمولاً سنگين و گرانرو هستند. آنها معمولاً داراي گوگرد زياد و پارافين نسبتاً كم و غني از آروماتيك ها هستند.
•عميق جوان 
نفت هاي عميق جوان داراي گرانروي كم و API بالاتري اند. آن ها پارافيني و حاوي گوگرد كمي هستند. 
•كم عمق قديمي 
نفت هاي كم عمق قديمي به علت بلوغ شان از نظر چگالي، گرانروي و محتواي پارافين ، قابل مقايسه با نفت هاي عميق جوان مي باشند. با اين وجود آن ها مانند نفت هاي كم عمق جوان ممكن است محتواي گوگرد نسبتاً بالايي داشته باشند.
•عميق قديمي 
نفت هاي عميق قديمي نسبتاً كمترين گرانروي، چگالي و محتوي گوگرد را دارند.
در اثر فرآيندهاي زمين شناسي مي تواند تغييرات زيادي در انواع نفت خام حاصل شود. در اين خصوص تغييرات نفت نه تنها به عمق و سن بستگي دارد، بلكه نوع سنگ منشأ نيز مهم است. 
•نفت توليد شده از رسوبات احيايي دريايي معمولاً نفت نوع آروماتيك- حدواسط با محتواي گوگرد بالا است. 
•در حالي كه نفت رسوبات دلتايي يا ساحلي معمولاً پارافيني تا پارافيني-نفتني است و كمتر از 1% گوگرد دارد. 
علاوه بر بلوغ حرارتي، نفت ممكن است بوسيله تجزيه باكتريايي دگرسان شود. تجزيه باكتريايي سبب سنگين تر شدن و گرانروي بيشتر نفت مي شود. 
جريان آب هاي زيرزميني معمولاً سبب تجزيه نفت مي شود، زيرا جريان آب با خود تركيبات سبك تر و فرارتر نفت را مي شويد كه به اين پديده، آبشويي (water washing) گفته مي شود. در مجموع، نفت در سطح و اعماق خيلي كم به علت فعاليت باكتريايي، سنگين تر و گرانروتر است
جريان آبهاي زيرزميني و فعاليت باكتريايي باعث تشكيل نفت سنگين و نهشته هاي ماسه قيري (tar sand) مي شود. درغرب كانادا، ماسه هاي قيري كرتاسه از نوع آروماتيك آسفالتيك غني از گوگرد هستند كه به طور تخميني حدود 3 تريليون بشكه ذخيره درجاي نفت (oil in place) آن ها مي باشد. نفت هاي موجود در اين ماسه ها در محيط هاي دلتايي يا آبرفتي ته نشين شده اند. 
منشاء ماسه هاي قيري هنوز مورد بحث است. سؤال اين است كه آيا اين نفت نابالغ است يا اينكه نفت بالغي بوده كه بعداً تجزيه شده است. طرفداران منشأ نابالغ، اعتقاد دارند كه تركيب شيميايي نفت نشانگر عدم تحمل بلوغ حرارتي است. از طرف ديگر، طرفداران تئوري تجزيه، اعتقاد دارند كه ماسه هاي قيري در اثر تجزيه نفت سبك در مخزن حاصل آمده است. 
عناصر نادر موجود در نفت :
واناديم – موليبدن – نيكل عناصر تيپيك همراه نفت و بیتومين می باشند .
گلدشميت معتقد بود که عناصر نادر به صورت ارگانومتاليك همراه هيدروكربن مهاجرت كردند، خروج از آب دريا توسط جانوراني كه آنها را به صورت تركيبات آلي ارگانومتاليك پورفيرين مصرف مي كنند که مبادله كاتيونهاي موجود در پورفيرين در مجاورت آبهاي فسيلي دريايي و ساير آبهاي زيرزميني ضمن مهاجرت نفت خام انجام می گیرد .
تفاوت هيدروكربنهاي رسوبات جديد با مجموعه هاي نفت خام قديمي تر:
الف) در هيدروكربنهاي n پارافيني استخراج شده از رسوبات جديد، مولكولهاي داراي تعداد اتمهاي كربن فرد شديداً غالب است در حاليكه چنين ترجيحي در ساير نفت خام ها ديده نمي شود. 
ب) هيدروكربنهاي داراي وزن مولكولي پايين در رسوبات جديد غالب هستند، اما همين هيدروكربنها در ساير نفت خام ها به وفور يافت مي شوند. 
ظاهراً ماده آلي همراه با رسوبات، در ضمن توليد و تجمعع نفت دچار تكامل بيشتري مي شود.
ارگانيزمهاي زنده توانايي تفكيك ايزوتوپهاي تمام عناصر سبك هيدروژن- كربن- گوگرد- اكسيژن و ازت را دارند.

خوب دقت کن

آیا این تصویر نمایانگر چند ستون است یا چند آدم ؟1

" . . . فِیهِ شِفاءٌ للنّاس . . ."

***برچهره دلربای مهدی(عج) صلوات ***

دانلود کتاب پرورش زنبور عسل

 فرمت PDF

مقابله با زنبور قرمز (گرگ زنبور ، زنبور گاوی)

دانلود فصل پنجم :اصول کلی برای زمستان گذرانی زنبور عسل

دانلود فصل چهارم : مدیریت و پرورش زنبور عسل

دانلود فصل دهم :بیولوژی ملکه ، تولید و جفتگیری  ملکه

دانلود 18 فایل پاور پویت جدید و بسیار عالی

دانلود 100 فایل PDF آموزشی زنبور عسل

بخش مدیریت پرورش زنبور عسل

قیمت وسایل کار زنبور داری

قیمت کندوی زنبور عسل در خراسان جنوبی

طرز تهیه کیک گرده

بیست ستون اصلی زنبور داری

زنگ زدن توی این روزها فقط برای مسائل کاری نیست و در اکثر مواقع از سر دلتنگیه و به نوعی یاد کردن از دوستان و رفقا به حساب میاد. هرچند بعضی وقت ها با صدای پیغام گیر مواجه می شیم که میگه : لطفا پس از شنیدن صدای بوق پیغام خود را بگذارید ... اما تا حالا هیچ فکر کردید اگه زمان شاعرای قدیمی تلفن و پیغام گیر وجود داشت، شاعرا واسه پیغام گیرشون چه متنی رو میذاشتن؟! هرچند این مطلب برای خیلی از شما دوستان شاید چیز جدیدی نباشه ولی مرور دوباره اش هم خالی از لطف نیست.

پیغام گیر تلفن بابا طاهر :

تلیفون کرده ای جانم فدایت!
الهی مو به قوربون صدایت!
چو از صحرا بیایم نازنینم
فرستم پاسخی از دل برایت !

پیغام گیر تلفن حافظ :

رفته ام بیرون من از کاشانه ی خود غم مخور!
تا مگر بینم رخ جانانه ی خود غم مخور!
بشنوی پاسخ ز حافظ گر که بگذاری پیام
زان زمان کو باز گردم خانه ی خود غم مخور!


پیغام گیر تلفن سعدی :

از آوای دل انگیز تو مستم
نباشم خانه و شرمنده هستم
به پیغام تو خواهم گفت پاسخ
فلک را گر فرصتی دادی به دستم


پیغام گیر تلفن فردوسی :

نمی باشم امروز اندر سرای
که رسم ادب را بیارم به جای
به پیغامت ای دوست گویم جواب
چو فردا بر آید بلند آفتاب

پیغام گیر تلفن خیام :
این چرخ فلک عمر مرا داد به باد
ممنون توام که کرده ای از من یاد
رفتم سر کوچه منزل کوزه فروش
آیم چو به خانه پاسخت خواهم داد!


پیغام گیر تلفن مولانا :

بهر سماع از خانه ام رفتم برون، رقصان شوم!
شوری برانگیزم به پا، خندان شوم شادان شوم !
برگو به من پیغام خود، هم نمره و هم نام خود
فردا تو را پاسخ دهم، جان تو را قربان شوم!

پیغام گیر تلفن منوچهری دامغانی :

از شرم به رنگ باده باشد رویم
در خانه نباشم که سلامی گویم
بگذاری اگر پیغام پاسخ دهمت
زان پیش که همچو برف گردد رویم!


پیغام گیر تلفن نیما (در خانه ای که در یوش بود) :

چون صداهایی که می آید
شباهنگام از جنگل
از شغالی دور
گر شنیدی بوق
بر زبان آر آن سخن هایی که خواهی بشنوم
در فضایی عاری از تزویر
ندایت چون انعکاس صبح آزا کوه
پاسخی گیرد ز من از دره های یوش


پیغام گیر تلفن نیما (در زمانی که در تهران زندگی می کرد) :

آی آدم ها!
که اندرپشت خط
در انتظار پاسخی هستید !
یک نفر هم، اینک اندر خانه ی ما نیست!
که پاسخ گوی الطاف شما باشد.
اگر با دست و پای دائم از چنگ فضای سرخ ناامنی
و این دریای تندوتیره و سنگین که می دانید
رها گشتم
و سوی خانه برگشتم
سلامی گرم خواهم داد در پاسخ
محبت های بسیار عزیزان را...


پیغام گیر تلفن شاملو :

بر آبگینه ای از جیوه ء سکوت
سنگواره ای از دستان آدمیت
آتشی و چرخی که آفرید
تا کلید واژه ای از دور شنوا
در آن با من سخن بگو
که با همان جوابی گویم
تانگاه که توانستن سرودی است


پیغام گیر تلفن سایه :

ای صدا و سخن توست سرآغاز جهان
دل سپردن به پیامت چاره ساز انسان
گر مرا فرصت گفتی و شنودی باشد
به حقیقت با تو همراز شوم بی نیاز کتمان


پیغام گیر تلفن فروغ :

نیستم... نیستم... اما می آیم... می آیم... می آیم
با بوته ها که چیده ام از بیشه های آن سوی دیوار می آیم. می آیم. می آیم
و آستانه پر از عشق می شود
و من در آستانه به آنها که پیغام گذاشته اند
سلامی دوباره خواهم داد ...

پیغام گیر تلفن شاعران شعر نو :

افسوس می‌خورم
چون زنگ میزنی
من خانه نیستم که دهم پاسخ تو را
بعد از صدای بوق
برگو پیام خود
من زود می‌رسم
چشم انتظار باش ...

شعردرس حرفه وفن

شیرین بیان از جمله گیاهان دارویی خودرو است و کمتر مورد کشت قرار می‌گیرد. برگ های آن مرکب است و از 4 تا 7 زوج برگ به اضافه یک برگچه انتهایی تشکیل یافته ‌است که به سبب ترشح شیره، چسبنده‌اند. گل های این گیاه به رنگ های ارغوانی، زرد یا بنفش یا آبی مایل به سفید هستند و میوه‌اش شامل 5 تا 6 دانه مایل به قهوه‌ای است. ریشه و ساقه زیرزمینی آن مصرف دارویی دارد.

ترکیبات شیرین بیان

قسمت مورد استفاده شیرین بیان، ساقه‌های زیرزمینی و ریشه‌های گیاه است که دارای ترکیبات مختلفی است. مهم‌ترین ماده ای که موجب شیرینی شیرین بیان می شود، ترکیب موجود در ریشه‌های گیاه به نام اسید گلیسریزیک است که 50 برابر شکر شیرینی دارد. اسید گلیسریزیک با افزایش سن گیاه افزایش می‌یابد.

ترکیبات موجود در ریشه شیرین بیان برای مقابله با پوسیدگی دندان مفید هستند. همچنین خاصیت ضدمیکروبی داند، بنابراین می‌توان از شیره این گیاه به عنوان ماده ضدپوسیدگی در محلولهای شست و شوی دهان و نیز خمیر دندانها استفاده کرد.

خواص شیرین بیان

* مهم ترین خاصیت شیرین بیان که جدیدا کشف شده است، درمان زخم معده و سرطان معده است.

* این گیاه برای تقویت عمومی بدن مفید است و خوردن آن از پیری زود رس جلوگیری می‌کند و برای نرم کردن سینه موثر است.

* زخم ها و تاول‌های پوست را با دم کرده شیرین بیان شست‌وشو دهید تا زود خوب شوند.

* گیاه شیرین بیان ملین است و برای درمان سو هاضمه و از بین بردن نفخ شکم مفید است.

* برای برطرف کردن زخم و التهاب دهانمی توان ریشه شیرین بیان را مکید.

* این گیاه ورم معده را برطرف می‌کند و تنگی نفس را تسکین می‌دهد.

* این گیاه چشم را تقویت کرده و رفع سردرد می کند. برای این منظور 2 گرم ریشه شیرین بیان را پودر کرده و با یک گرم شکر و یک گرم رازیانه مخلوط کنید. سپس آن را در آب خیس کرده و هر روز بخورید.

* اگر شیرین بیان را قبل از غذا مصرف کنید، برای لاغری موثر است.

* برای درمان موخوره، دم کرده شیرین بیان را به سر بمالید و برای رفع بوی بدزیر بغل و پا از برگ های شیرین بیان پماد درست کرده در این قسمت‌ها بگذارید.

* در طب سنتی از این گیاه برای درمان اسپاسم عضلات و تورم، برونشیت، روماتیسم و ورم مفاصل استفاده می‌شود.

* امروزه نیز عصاره شیرین بیان یکی از اجزاء ترکیبی شربت سرفه است.

* شیرین بیان همچنین مدر (ادرارآور) است و می‌توان از آن به عنوان عامل ضدویروس موضعی برای زخم و التهاب زونا، چشم، دهان و دستگاه تناسلی استفاده کرد.

مضرات مصرف زیاد شیرین بیان

- مصرف بی رویه شیرین بیان یا سایر فرآورده‌های آن به سبب تحریک غدد فوق کلیوی و ترشح بیش از اندازه هورمون آلدوسترون مضر است. این حالت سبب عوارضی چون اختلال در فعالیت های متابولیسمی و بالا رفتن فشار خون می‌گردد. در صورت مصرف بیش از 20 گرم در روز، بروز عوارض نامطلوب بعید نیست.

- استفاده زیاد از شیرین بیان برای طحال نیز مضر است.

- برخی از افراد با مصرف زیاد شیرین‌بیان دچار درد عضله و عده‌ای دیگر دچار کرختی دست و پا می‌شوند.

- مصرف زیاد این ماده سبب افزایش وزن نیز می‌شود.

مصرف بسیار زیاد شیرین بیان ممکن است به بروز حالاتی خطرناک نظیر فشار خون و حتی سکته قلبی منجر شود.

چه کسانی باید از مصرف شیرین بیان خودداری کنند؟

در صورت بالا بودن فشار خون یا داشتن ناراحتی کلیه قلب ، یا کبد باید از مصرف شیرین بیان پرهیز کرد.

مصرف این گیاه و فرآورده‌های آن برای زنانی که در دوران بارداری یا شیردهی اند، ممنوع ‌است.

تهیه دم کرده شیرین بیان

محمد امیر راشکی، مسؤول بهره‌برداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان می گوید:

برای درست کردن دم کرده ی شیرین بیان باید 50 گرم ریشه شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کنید و در یک لیتر آب جوش بریزید و بگذارید مدت 10 دقیقه دم بکشد.

برای درست کردن جوشانده شیرین بیان نیز باید 50 گرم ریشه شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کرده و در 100 گرم آب بریزید و آنقدر بجوشانید که دوسوم آن باقی بماند.

عصاره شیرین بیان

با جوشاندن ریشه گیاه شیرین بیان و تبخیر بخش عمده آب آن، ماده‌ای سیاه‌ رنگ (مایل به قهوه‌ای) به دست می‌آید که همان عصاره است. این ماده به دو صورت جامد و شیره عرضه می‌گردد. عصاره شیرین بیان در پزشکی، داروسازی، صنایع غذایی و بهداشتی مصارف متعددی دارد.

کاربرد اصلی این ماده، (در کشورهای غربی) شیرین کردن فرآورده‌های غذایی است، چون 50 برابر قند (ساکاروز) شیرینی دارد و علاوه بر این، خواص دارویی هم دارد.

فرآورده های شیرین بیان

در اروپا آب‌نبات هایی با طعم تند از شیرین بیان تهیه می شود که طرفدار زیادی هم دارد. البته باید گفت که طعم اغلب این گونه تنقلات با روغن تخم انسیون (بادیان رومی) تامین می‌شود و مقدار واقعی شیرین‌بیان در آنها بسیار کم است.

از چاشنی شیرین بیان در تهیه نوشیدنی های غیرالکلی استفاده می شود.

مردم ایتالیا دوست دارند که شیرین بیان را به شکل طبیعی استفاده کنند، به این نحو که ریشه این گیاه را پس از شستن، به عنوان خو شبو کننده دهان می جوند.

در آشپزی چینی، شیرین بیان مانند چاشنی های دیگر در پخت غذاها استفاده می‌شود و اغلب برای خوش‌طعم کردن سوپ ها به کار می‌رود.

شیرین بیان در سوریه نیز خواهان زیادی دارد و به صورت نوشیدنی در بازار عرضه می‌شود.

آيا ميدانيدكه نیکوتین یک ترکیب آلی نیتروژن‌دار است که بیشتر در گیاهانی مانند تنباکو و در اندازه‌های کمتر در گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی، بادمجان و فلفل‌سبز یافت می‌شود. ۰٫۳ تا ۵ درصد گیاه خشک تنباکو را نیکوتین می‌سازد و یک زهر اثرگذار بر سامانه عصبی است که در بسیاری از حشره‌کش‌ها به کار می‌رود. نیکوتین در اندازه‌های کمتر یک انگیزنده‌های زیستی (محرک‌های زیستی) است و سبب اعتیاد و بسیاری از ویژگی‌های روانی دود تنباکو است. نیکوتیننیکوتین در اندازه‌های کم یک انگیزنده‌است که سبب افزایش هوشیاری، حافظه و فعالیت می‌شود ولی در اندازه‌های بیشتر به افزایش تپش قلب، فشارخون و کاهش اشتها می‌انجامد. نیکوتین هم انگیزنده و هم پریشان کننده‌است و اثر آن بر اساس شیوهٔ مصرف آشکار می‌شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که همان‌گونه که اندازه‌های کم اثر انگیزندگی دارد در اندازه‌های بیشتر سبب افسردگی می‌شود. عضوی از گیاهان خانواده ی «سایه ی شب» است و بین ۰.۶ تا ۳ درصد جرم سیگار را تشکیل می دهد. تماس با فرم خالص این مایع در کمتر از چند ساعت باعث مرگ می شود چون نیکوتین از طریق سلول های غشایی پوست و سر مستقیما وارد جریان خون می شود. سیگاری هایی که از برچسب های نیکوتین استفاده می کنند به راحتی ممکن است دچار اوردوز و مرگ شوند خواص شیمیایی نیکوتین نیکوتین ، از کربن ، هیدروژن و اکسیژن تشکیل یافته است. در آب حل می‌شود و برای استخراج آن از گیاه تنباکو ، کافی است که تنباکوی تکه شده را برای دوازده ساعت در لیوان آب قرار دهید.